50 ýyllyk sirli kurbağalaryň ýitmegi: gizlin keseliň ýüze çykarylyşy

Braziliýanyň Atlantik ýangyrlarynda kurbağalaryň sanynyň 1970-nji ýyllardan bäri azalmagy ylmyň esasy soraglarynyň biri boldy. Bu region amfibiýalaryň baýlygy boýunça dünýäde öňdebaryjy ýerleriň biridir.

Şu wagta çenli bu azalmanyň sebäbi anyklaşdyrylmandy, ýöne täze ylmy barlaglar zyýanly göwrelik keseli chytridiomycosis-iň (chytrid) bu ýitgi üçin jogapkärdigini görkezýär. Bu keseliň döremegi Batrachochytrium dendrobatidis atly mikroskopik göwrelikden gelip çykýar we 1970-80-nji ýyllarda dünýä boýunça ýaýrap başlady.

Ylmy barlagçylar bu keseliň howp salandygyny diňe 1999-njy ýylda anykladylar, emma şol wagtam amfibiýalaryň köpüsi azalmaga başlapdy. Bu keseliň täsiri bilen bagly köp sanly amfibiýa görnüşi ýok bolup gitdi.

Braziliýanyň Boracéia biologik stansiýasynda 1979-1982-nji ýyllar aralygynda amfibiýalaryň sanynyň çalt azalmagy bu keseliň sebäp bolandygyny görkezýär. Ylmylar muzeýlerde saklanan kurbağalar arkaly geçmişde bolup geçen bu azalmanyň sebäbini öwrenip, keseliň ýaýramagynyň bu ýitgi bilen baglanyşyklydygyny tassyk etdiler.