Alimlar lazer fizikasynyň çäklerini täzeçe kesgitlediler
Alimlar lazer ulanyp, X-şüweleň energiýasynyň öňki çäklendirmesini bozup, iki elektronyň özara täsiri arkaly täze quantum täsirini ýüze çykardylar.
Alimlar güýçli ultramelewşe lazerlerini gelý helium atomlaryna gönükdirip, standart nazaryýetiň çaklamagyndan has ýokary energiýaly X-şüweleň öndürdiler. Bu üstünlik iki elektronyň özara täsiri arkaly energiýany bilelikde çykarmagy bilen baglanyşykly.
Bu gözleg TU Wien we Kaliforniýa San Diego uniwersitetleriniň hyzmatdaşlygynda amala aşyryldy we attosekund fizikasynyň esaslaryny ösdürdi. TU Wien-de 1990-njy ýyllarda işlenip düzülen lazer tehnologiýalary 2023-nji ýylda Nobel baýragyna mynasyp boldy.
Öňki teoriýa görä, lazeriň energiýasy belli bir çägi geçip bilmeýärdi, bu çäk energiýa kesgidi diýlip atlandyrylýar. Täze synag bu çägi iki elektronyň aýratyn özara hereketi bilen geçip bolýandygyny görkezdi. Netijeler Nature Photonics žurnalynda çap edildi.
Prof. Tenio Popmintchev bu prosesi şeýle düşündirdi: lazer bir elektron atomdan aýyrýar, soňra elektrik meýdanynda tizlenip, atom bilen täzeden toqquşýar we energiýasyny ýagtylyk görnüşinde çykaryp, ýokary tizlikli şüweleň döredýär. Bu täze tapyndy fizika boýunça öňki düşünjeleri giňeldýär.
Bu habar «sciencedaily.com» çeşmesinden alnyp, süni intellekt kömegi bilen türkmen diline terjime edildi. Asyl makalany görmek →
