Antarktikanyň Thwaites buzlygy deňiz derejesiniň ýokarlanmagyna iki esse köp goşant goşup biler
Täze kompýuter modeli Antarktikanyň Thwaites buzlygynyň ermeginiň deňiz derejesiniň ýokarlanmagyna öňki çaklamalardan iki esse köp täsir edip biljekdigini görkezýär.
Kaliforniýa uniwersitetiniň we NASA-nyň gözlegçileri tarapyndan işlenip düzülen täze kompýuter modeli Antarktikanyň Thwaites buzlygynyň ermeginiň dünýäniň deňiz derejesiniň 2100-nji ýyla çenli 30 millimetr ýokarlanmagyna sebäp bolup biljekdigini öňe sürýär. Bu öňki çaklamalardan iki esse ýokary görkeziji bolup, howanyň goşmaça gyzmagy bolmasa-da, has uly täsir edýär.
Gözlegde buzlygyň ýer bilen suwuň arasynda giň bir zolagyň bardygy, bu ýerde ýyly deňiz suwy buzlygyň aşagyna çenli ýetip, ermegi güýçlendirýär, öňki modelleriň bolsa diňe bir çäkli bir çyzygy göz öňünde tutandygy anyklandy. Bu täze çemeleşme 1990-njy ýyllardan bäri buzlygyň tiz ermegini has takyk görkezýär.
Thwaites buzlygy Günbatar Antarktikada Amundsen deňziňiň kenarynda ýerleşip, Antarktikanyň buzlyklarynyň ýitgisiniň üçden bir bölegine jogapkärdir. Soňky ýyllarda buzlygyň galyňlygy azaldy we tizligi artdy, emma öňki modeller bu tizligi doly görkezmekde kynçylyk çekýärdi.
Gözlegçiler 20 ýyldan gowrak satelit maglumatlaryny we Finlandiýanyň ICEYE satelitiniň radar ölçeglerini ulanyp, buzlygyň aşagyndaky giň ýerlerde ermegiň nähili bolup geçýändigini anykladylar. Bu maglumatlar buzlygyň tiz ermeginiň sebäplerini has gowy düşündirmäge kömek edýär.
Bu habar «sciencedaily.com» çeşmesinden alnyp, süni intellekt kömegi bilen türkmen diline terjime edildi. Asyl makalany görmek →
