Demirgazyk Afrika taryhyny täzeden ýazýan 4 müň ýyllyk syry açyldy

Demirgazyk Marokkonyň daglarynda, Oued Beht derýasynyň golaýynda geçirilen arheologik gözlegler sebitiň taryhynyň täze bir bölümine ýol açýar. Bu ýerde tapylan uly gurluşyk, eramyzdan öňki 2-nji müňýyllykda demirgazyk-günbatar Afrikadaky jemgyýetleriň daşky gurşawyny işjeň üýtgedip, giň gerimli medeni gatnaşyklar edendigini görkezýär.

Öňki gözlegler Oued Beht proýektiniň Nil derýasynyň sebitinden daşarda Afrikada tapylan iň gadymy we iň uly oba hojalyk toplumyny anyklady. Täze 2023-nji ýyldaky gazuw-agtaryşlar bolsa bu ýer barada has giňişleýin maglumat berdi.

Gözleglerimiz, Nil derýasynyň daşyndaky demirgazyk Afrikada ilkinji uly goranmak maksatly gurluşygyň takmynan 4 müň ýyllykdygyny görkezýär. Bu diwarlaryň haýsy howplara garşy gurlandygy takyk bilinmese-de, ýer, serişdeler we hereketiň gözegçiligi üçin bäsleşik bilen baglanyşyklydygy çaklanylýar.

Bu tapyndy Maghrib sebitindäki guramaçylykly goranmak arhitekturasynyň taryhyny yzyna süýşürýär we şol döwürdeki jemgyýetleriň öňki pikirlerden has çylşyrymlydygyny görkezýär. Mundan başga-da, 11-13-nji asyrlarda şol ýerde goranmak gurluşygy täzeden dikeldilip, golaýda oba ýa-da oba ýeriniň döredilendigi we adamlaryň şol ýerlerde jaýlanandygy anyklandy.

Bu tapyndylar, öňki we orta asyrlardaky oba jemgyýetleriniň durmuşyna arheologik gymmatly maglumat berýär we taryhy kitaplarda az agzalýan sebitiň ösüşini has gowy düşünmäge kömek edýär.