Kainatyň täze çägi elektronlary 100,000 esse çaltlaşdyryp biler
Alman we halkara alymlary elektronlaryň ýerini we wagtyny takyk kesgitlemegiň täze çägi tapdylar, bu bolsa geljekki ultratiz elektron tehnologiýalary üçin möhüm ädimdir.
Kwant fizikasynyň esasy kanunlary elektronlaryň hereketini takyk kesgitlemekde çäklendirmeleri goýýar. Heisenbergiň meşhur näbellilik prinsipi käbir häsiýetleriň, meselem, elektronyň ýerini we tizligini bir wagtda takyk ölçäp bolmaýandygyny aýdýar. Emma ýer we wagt üçin şeýle çäklendirme ýokdy.
Soňky ylmy barlaglarda, Regensburg we Max Planck institutlarynyň alymlary elektronlaryň ýerini we wagt boýunça hereketini bir wagtda takyk kesgitlemegiň täze çägi bardygyny subut etdiler. Bu "mekan-wagt çägi" diýlip atlandyrylýar we kwant tehnologiýasy hem-de ultratiz elektronika üçin uly ähmiýete eýe bolup biler.
RUN merkezinde alymlar elektronlaryň, atomlaryň we molekulalaryň hereketini mekanda we wagtynda has takyk ýazgy edip bilýän ultratiz mikroskoplary ösdürýärler. Bu tehnologiýa bilen bir molekulanyň hereketi ilkinji gezek mekanda we wagtynda anyk kesgitlenildi. Elektronlary yzarlamak has çylşyrymly, sebäbi olar atomlardan we molekulalardan müň esse çalt hereket edýärler.
Bu täze açyş, geljekki tehnologiýalaryň, şol sanda arassa energiýa, kwant kompýuterleri we emeli intellekt üçin güýçli elektron enjamlarynyň ösmegine ýardam eder. Alymlar atom derejesindäki wakalaryň haýal hereket edýän wideolaryny döretmek arkaly materýanyň iň kiçi ölçeglerde nähili hereket edýändigini öwrenýärler.
Bu habar «sciencedaily.com» çeşmesinden alnyp, süni intellekt kömegi bilen türkmen diline terjime edildi. Asyl makalany görmek →
