Täze simulýasiýa älemde ýagtylygyň ilkinji döremegini öwrenýär
MIT we Harvard uniwersitetleriniň ylmy işgärleri döredilen Lumina simulýasiýasy älemiň ilkinji döwürlerini, ýagny ýagtylygyň ilkinji ýyldyzlar we galaktikalar arkaly ýaýramagyny öwrenýär.
Täze döredilen güýçli kompýuter simulýasiýasy ylmy adamlara älemiň iň syryly döwürleriniň birini öwrenmäge mümkinçilik berýär. Lumina atly simulýasiýa, MIT we Harvard uniwersitetleriniň ýolbaşçylygynda, takmynan 1,6 milliard ýagtylyk ýyly giňligindäki älemiň ilkinji döwürleriniň ösüşini gaýtadan döredýär.
Bu simulýasiýa 2 milliard ýyllyk kosmos taryhyny yzarlap, galaktikalaryň nähili dörändigini, ýagtylygyň giňişlige nähili ýaýrandygyny we älemiň ýagtylyga nähili açylandygyny görkezýär. Bu ylmy iş, Monthly Notices of the Royal Astronomical Society žurnalynda çap edildi.
Lumina, älemiň ilkinji döwürlerinde bolup geçen iki möhüm üýtgeşmäni: gidrogeniň we gelijegiň re-ionizasiýasyny gaýtadan döredýär. Bu döwürde ilkinji ýyldyzlar we galaktikalar ultramelewşe şöhlesini köpeldip, elektrik taýdan neutral bolan gidrogeni täzeden ionizasiýa edýärler.
Simulýasiýa 500 megaparsekse çenli giňişligi öz içine alýar we gara madda, gaz, ýyldyzlar we fotonlaryň hereketini yzarlap, uly giňişliklerde maddalaryň hereketini we aýratyn galaktikalaryň dörüşini görkezýär. Bu ylmy iş älemiň ilkinji ýagtylyk döwrüni has gowy düşünmäge mümkinçilik berýär.
Bu habar «sciencedaily.com» çeşmesinden alnyp, süni intellekt kömegi bilen türkmen diline terjime edildi. Asyl makalany görmek →
