Duşenbe, 16-nji noýabr 2026
Aşgabat 11°Ahal 11°Balkan 12°Daşoguz 3°Lebap 7°Mary 6°
Hemişe täze.
Syýasatsyz, diňe gyzykly habarlar.
Ylym

Ultrabogun gazda kwant dolanşyklarynyň çözülmegi ilkinji gezek göze ilýär

Kembrij uniwersitetiniň ylmy topary ultrabogun gazda kwant dolanşyklarynyň dargamagyny göni synlady, bu Vinen turbalanmasynyň teoriýasyny tassyklaýar.

Ultrabogun gazda kwant dolanşyklarynyň çözülmegi ilkinji gezek göze ilýär

Atomyň buludy doly sowadylanda, olar Bose–Einstein kondensaty (BEC) diýlip atlandyrylýan aýratyn suwuklyga öwrülýär. Bu ýagdaýda atomlar bir kwant ýagdaýyny paýlaşýar. Teoriýalar BEC ýagdaýyna geçişde kiçi dolanşyklaryň döreýändigini we soňra dargap ýitýändigini çaklaýar.

Kembrij uniwersitetiniň Sebastian Morris ýolbaşçylygyndaky topar Physical Review Letters žurnalynda çap edilen täze synaglarda bu prosesi göni synlady. Olar täze surat alyş usuly bilen dolanşyklaryň dargamagyny anyk görkezdiler we Vinen turbalanmasynyň teoriýasyny tassykladylar.

BEC-de kwant häsiýetleri uly göwrümde peýda bolýar. Suwuklyk suwa meňzeş aýlanyp bilmeýär, aýlanyşlar inçe, sap ýaly dolanşyklara jemlenýär. Vinen turbalanmasy teoriýasyna görä, täze döreýän BEC-de bu dolanşyklar gaty garyşyk bolýar we tizlik bilen dargap ýumşalýar.

Morris topary potasiý atomlarynyň BEC-ni ýörite ýagtylyk tuwulmasynda saklap, gazyň ýagdaýyny bozup, soňra onuň dargamagyny synlady. Gaz azat edilip, 3,5 esse ulaldyldy we dolanşyklar galyňlygy boýunça suratlar alndy. Bu maglumatlar dolanşyklar sanynyň wagtyň geçmegi bilen azalmagyny görkezdi.

Netijede, dolanşyklar sanynyň azalmagy Vinen turbalanmasynyň çaklamalary bilen gabat geldi, ýagny has köp dolanşyklar has çalt dargady. Bu ylmy iş kwant suwuklyklarynyň häsiýetlerini has gowy düşünmäge ýardam edýär.

Çeşme barada

Bu habar «phys.org» çeşmesinden alnyp, süni intellekt kömegi bilen türkmen diline terjime edildi. Asyl makalany görmek →

Meňzeş habarlar

Ultrabogun gazda kwant dolanşyklarynyň çözülmegi ilkinji gezek göze ilýär | Habardar