Ýer ýüzüniň iň gadymy gaýalaryndan täze maglumatlar tapyldy
Hytaýyň demirgazyk böleginde tapylan 3,95 milliard ýyllyk gaýalar Ýer ýüzüniň ilkinji döwrü barada täze maglumatlary berýär.
Ýer ýüzüniň ýaşynyň takmynan 4,5 milliard ýyldygy çaklanylýar, ýöne iň gadymy gaýalar örän az tapylýar. Hytaýyň Hebei welaýatyndaky Shimen toplumynda tapylan 3,95 milliard ýyllyk gaýalar, Ýer ýüzüniň ilkinji döwürlerine degişli bolup, geologik prosesler barada täze maglumatlary açýar.
Bu gaýalar içindäki kiçi zircon kristallaryny öwrenip, olardaky uran maddasynyň çalşygy arkaly ýaşlary anyklanyldy. Bu kristallaryň himiki düzümine, şol sanda kislorod we hafniý görnüşlerine seredildi we kompýuter modelleri arkaly olaryň emele gelýän şertleri öwrenildi.
Netijede, takmynan 4 milliard ýyl ozal häzirki döwürde bolýan plitalaryň tektonik hereketlerine meňzeş bir prosesiň bolup geçendigine çaklama berildi. Bu prosesde gaýalaryň suw bilen aragatnaşykda bolup, soňra ýer ýüzüniň 50 kilometrden hem çuňrak gatlaklaryna düşüp, ýokary temperatura we basyş astynda bölekleýin eräp, täze gaýalaryň emele gelendigi bellenildi.
Bu ýagdaý subdukisiýa diýilýän tektonik hereket arkaly bolup biler, ýagny bir tektonik plitanyň başga bir plitanyň aşagyna süýşmegi. Şeýlelikde, bu tapyndylar Ýer ýüzüniň ilkinji döwürlerinde hem plitalaryň hereketiniň bolandygyny görkezýär.
Bu habar «phys.org» çeşmesinden alnyp, süni intellekt kömegi bilen türkmen diline terjime edildi. Asyl makalany görmek →
