Ýewropanyň gadymy tokaýlarynyň hakykaty: giň ýaýran ösümlikler däl, açyk meýdanlar köp

Ýewropanyň merkezi sebitleriniň 100 müň ýa-da million ýyl öň nähili görneni barada täze ylmy barlaglar gadymy tokaýlaryň garaşylýan ýaly galyň we garaňky däldigini görkezýär. Ýer ýüzünde giň ýaýran agaçlyklar däl-de, açyk ösümlik meýdanlary, otly ýerler we dürli güller bilen bezelen meýdançalar hökmanydy.

Bu ýerlerde guşlar we kelebekler köp bolup, uly otlaýan haýwanlar agaçlaryň we çal-çöpleriň aşa ýaýramagynyň öňüni alýardy. Aarhus uniwersitetiniň ylmy topary bu görnüşli tebigatyň 20 million ýyldan gowrak wagtlap Ýewropanyň esasy görnüşi bolup galandygyny anyklady.

Bu tapyndylar häzirki reforestasiýa (täzeden tokaý ekmek) çäreleriniň käbirlerini sorag astyna alýar, sebäbi köp ýerlerde galyň tokaýlary dikmek teklip edilýär, emma gadymy tebigatda açyk meýdanlaryň hem möhüm orny bardy. Professor Jens-Christian Svenning bu ýagdaýyň biologik dürlüligiň goralmagyna zyýan ýetirip biljekdigini aýdýar.

Şeýlelik bilen, Ýewropanyň tebigatyny dikeltmek üçin täze strategiýalar işlenip düzülişi gerek, bu bolsa diňe galyň tokaýlary däl, açyk we dürli ösümlik görnüşlerini hem öz içine alar. Bu ylmy barlaglar tebigatyň geçmişi we häzirki ýagdaýy barada düşünjäni giňeldýär we geljekki tebigaty goramak işlerine täzeçe garaýyş getirýär.