Bir atom galyňlygyndaky materialda täsin kwant gizlinligi ýüze çykaryldy
Ýaponiýanyň Osaka uniwersitetiniň alymlary bir atom galyňlygyndaky material bilen metalyň arasynda döredilen agramly fermion ýagdaýyny göni synladylar. Bu tapyndy täze elektron aýratynlyklary bolan materiallary ösdürmäge ýol açýar.

Ýaponiýanyň Osaka uniwersitetiniň alymlary kwant fizikasynda möhüm tapyndy etdiler. Olar bir atom galyňlygyndaky material bilen metal arasynda döredilen agramly fermion ýagdaýyny göni synladylar. Bu ýagdaý elektronlaryň adaty ýagdaýdan has agyr ýaly hereket etmegine sebäp bolýar.
Bu täsin ýagdaýyň barlagy üçin alymlar ýitriýbium we misden ybarat bir atom gatlagyny mis kristalynyň ýüzünde döretdiler. Soňra güýçli sinkrotron ýagtylygyny ulanyp, elektronlaryň hereketini we olaryň arasyndaky täsirleri öwrendiler. Netijede, bu inçe gatlakdaky elektronlaryň aşaky mis gatlagyndaky erkin elektronlar bilen täsirleşip, agramly fermion ýagdaýyny döredýändigi anyklandy.
Eksperimentler iki dürli agramly fermion ýagdaýyny ýüze çykardy: biri iki ölçegli atom gatlagynda, beýlekisi bolsa şol gatlakdan geçip, üç ölçegli mis kristalyna çenli ýetýärdi. Ikinji ýagdaý aýratyn ähmiýetli bolup, bu görnüşiň ilkinji gezek şeýle interfeysde ýüze çykandygy subut edildi.
Bu täsir ýitriýbiumyň lokalizirlenen 4f elektronlarynyň misiň erkin elektronlary bilen birleşmegi netijesinde döräpdir. Bu bolsa dürli elektron aýratynlyklary bolan materiallary birleşdirip, täze kwant ýagdaýlaryny döretmegiň mümkindigini görkezýär. Alymlar geljekde bu agramly elektron ýagdaýlaryny dolandyrmak we täze kwant ýagdaýlaryny, şol sanda adaty däl superötkürligi ösdürmek isleýärler.
Bu habar «sciencedaily.com» çeşmesinden alnyp, süni intellekt kömegi bilen türkmen diline terjime edildi. Asyl makalany görmek →


