Gadymy jemgyýetleriň El Niño suw basyşlaryna garamazdan parahatçylykly bolandygy anyklandy
Lambayeque derýasynyň gadymy ýaşaýjylarynyň suw basyşlary döwründe hem giňden zorçylyk etmeýändigi anyklandy. Bu, howa üýtgemelerine jogap hökmünde jemgyýetiň parahatçylykly bolmagynyň mümkindigini görkezýär.
Arheologlar howa üýtgemelerine jemgyýetleriň nähili reaksiýa berendigini öwrenmek üçin geçmişde bolup geçen ekstremal howa hadysalaryna seredýärler. Peruň demirgazyk sebitindäki Lambayeque derýasynyň gadymy ýaşaýjylarynyň El Niño sebäpli bolan suw basyşlary döwründe adam gurban edilmegi ýaly çäreleri bar bolsa-da, giňden zorçylyk hadysalarynyň örän azdygy anyklandy.
New York uniwersitetinden Dr. Thomas Snyderiň aýtmagyna görä, bu tapyndy jemgyýetleriň howa krizisine jogap hökmünde zorçylykly hereketleriň hökmany däldigini görkezýär. George Mason uniwersitetinden Dr. Haagen Klaus bolsa, 6 müň ýyllyk taryhda zorçylyk we jemgyýetiň çökgünligi ýaly ýagdaýlaryň yzygiderli bolmandygyny nygtady.
Ylmy barlagçylar 30 ýerden ýygnalan skeletler boýunça derňew geçirip, adamlaryň ölüminiň wagtlaryny howa şertleriniň üýtgemeleri bilen deňeşdirdiler. Olar baş ýaralanmalarynyň (köplenç zorçylykly) we beýleki ýaralanmalaryň wagtlaýyn üýtgemelerini seljerdiler we suw ýetmezçiligi döwründe hem zorçylyk hadysalarynyň azdygyny tapdylar.
Bu tapyndylar gadymy Lambayeque halkynyň howa üýtgemelerine döredijilikli we durnukly çemeleşendigini, şeýle-de jemgyýetiň krizis döwründe parahatçylykly galmagynyň mümkindigini görkezýär.
Bu habar «phys.org» çeşmesinden alnyp, süni intellekt kömegi bilen türkmen diline terjime edildi. Asyl makalany görmek →
