Ylmy barlaglar ýyllyk 513,000 adama zyýan ýetirýän ýylan çaknyşygy krizisini ýüze çykardy
Ylmy barlaglar dünýäde ýylan çaknyşygy sebäpli her ýyl 513,000 adama zyýan ýetýändigini we bu meseläniň esasan sebitlerde saglyk hyzmatlarynyň ýetmezçiligi bilen baglanyşyklydygyny görkezýär.
Ýylan çaknyşygy her gezek zehir siňdirmeýär, ýöne zehir siňdirilende adam saglygyna uly howp döredýär. Bu ýagdaý esasan tropik we subtropik sebitlerde ýaşaýan, saglyk hyzmatlaryna çalt ýetip bilmeýän oba ýerlerinde ýaşaýan adamlary has köp täsir edýär.
Ylmy barlagçylar 79 ýurduň maglumatlaryny öwrenip, 2025-nji ýylyň mart aýyna çenli çap edilen işleri gözden geçirdiler we 2008-nji ýyldaky global ýylan çaknyşygy baradaky barlagyň netijelerini täzeläp, maglumat ýetmezçiliklerini geostatistik model arkaly doldurdular.
Netijede, ýylan çaknyşygy bilen baglanyşykly keselçilik we ölüm derejesiniň resmi statistikalardan has ýokarydygy anyklandy. Sub-Saharan Afrika bu kynçylyklaryň iň agyr ýüküni çekýär.
Bütindünýä Saglyk Guramasy 2030-njy ýyla çenli ýylan çaknyşygy sebäpli ölüm we maýyplygy ýarym ýaryma çenli azaltmagy maksat edinýär. Munuň üçin ýurtlar boýunça meseläniň takyk kartasyny düzmek möhüm ädimdir.
Geostatistik model, klimat, ýylan görnüşleriniň köpçüligi we ykdysady görkezijiler ýaly maglumatlary ulanyp, ýylan çaknyşygy howpunyň ýokdugy barada maglumat bolmadyk ýerlerde hem çaklamalary bermäge mümkinçilik berdi.
Bu habar «sciencedaily.com» çeşmesinden alnyp, süni intellekt kömegi bilen türkmen diline terjime edildi. Asyl makalany görmek →
